Giải mã hiện tượng Déjà vu - mơ trước tương lai

Giải mã hiện tượng Déjà vu - mơ trước tương lai

 
Không ít người trải nghiệm cảm giác ngờ ngợ lạ lùng như đang sống lại giây phút nào đó mà mình từng trải qua. Các nhà khoa học gọi hiện tượng này là déjà vu.

Déjà vu là gì?

Trong một lần xem tivi cùng bạn bè, chàng sinh viên chuyên ngành tâm lý học Akira O’Connor đột nhiên trải qua cảm giác vô cùng kỳ quái. Anh mô tả: “Một vài giây ngắn ngủi trôi qua, tôi chợt nhận thấy những gì đang diễn ra trên màn hình tivi tạo cho mình cảm giác cực kỳ quen thuộc không thể lý giải nổi. Ngay lập tức, cảm giác đó không còn gói gọn trong màn ảnh nhỏ mà cả khung cảnh này, vị trí tôi đang ngồi đây, khoảng cách chính xác giữa tôi với mọi thứ xung quanh. Tất cả hệt như bản sao của khoảnh khắc nào đó mà không rõ bằng cách gì tôi nghĩ rằng mình từng trải qua”.

Đó chỉ là một trong rất nhiều trải nghiệm về cảm giác ngờ ngợ lạ lùng như đang sống lại một giây phút nào đó trong quá khứ, mà các nhà khoa học gọi là déjà vu.

Khoảng 60-70% dân số thế giới đã trải qua cảm giác déjà vu trong đời.

Thuật ngữ tiếng Pháp với nghĩa "từng nhìn thấy" trên được đặt cho hiện tượng đặc biệt mà không ít người từng trải qua, với khoảng 60-70% dân số thế giới cho biết đã gặp phải ít nhất một lần trong đời. Chẳng hạn khi bạn ghé thăm một nơi nào đó lần đầu tiên nhưng nhận thấy nó rất quen thuộc, hay trong lúc chuyện trò, thứ tự các câu nói, nội dung cuộc đối thoại và bối cảnh xung quanh khiến bạn có cảm giác mình từng một lần trò chuyện như thế…

Đó là cảm giác xuất hiện khi một sự việc nào đó diễn ra và bạn cảm thấy như thể đã trải qua rồi, nhưng không thể lý giải lúc nào, tại sao hay thậm chí chắc chắn rằng mình chưa trải qua lần nào.

Trước Déjà vu, hiện tượng này được gọi bằng nhiều thuật ngữ như déjà vécu - từng trải qua, déjà senti - từng nghĩ đến, déjà visitie - từng đi đến. Năm 1876, nhà khoa học người Pháp tiên phong trong nghiên cứu về hiện tượng này mới đặt cho nó tên gọi déjà vu.

Các nghiên cứu khoa học về déjà vu

Déjà vu là hiện tượng rất khó nghiên cứu vì cảm giác "quen thuộc khó hiểu" chỉ xảy ra bất chợt trong vài giây ngắn ngủi, không thể được dự đoán trước hay mô tả một cách rõ ràng. Song chính sự bí ẩn của hiện tượng này đã thu hút sự chú ý với rất nhiều giả thiết được đặt ra, từ thuần túy mê tín dị đoan, tâm linh hay lý giải khoa học do trục trặc trong quá trình ghi nhớ, các hoạt động phức tạp của tiềm thức…

Theo nghiên cứu năm 2003, déjà vu xảy ra ở cả hai giới với tỷ lệ xấp xỉ như nhau và không có sự khác biệt giữa các chủng tộc, nhưng phổ biến nhất trong độ tuổi 15-25. Tần số trải nghiệm hiện tượng này giảm dần theo sự gia tăng tuổi tác và dễ gặp hơn ở người thường nghiên cứu học thuật, đọc nhiều sách và đi du lịch nhiều nơi. Những người này được cho là có điều kiện phát triển trí tưởng tượng và khả năng ghi nhớ các giấc mơ cao hơn.

Nhiều chuyên gia tin rằng, cảm giác ngờ ngợ quen thuộc có thể liên quan tới chất truyền dẫn thần kinh dopamine, với mức độ cao hơn ở thiếu niên và vị thành niên. Giả thiết này có một chỗ đứng đặc biệt trong loạt nghiên cứu về déjà vu sau trường hợp khác thường của một nam giới 39 tuổi.

Người đàn ông này vốn là một bác sĩ được điều trị cúm bằng amantadine và phenylpropanolamine, loại thuốc làm gia tăng hoạt động của dopamine trong não. Trong 24 giờ kể từ khi bắt đầu dùng thuốc, cảm giác déjà vu lặp đi lặp lại với cường độ cao được ghi nhận ở bác sĩ này. Nghiên cứu điển hình được công bố năm 2001 trên tập san Thần kinh học lâm sàng này còn cho biết, cảm giác déjà vu biến mất ngay sau khi người bệnh ngưng uống thuốc.

 

Déjà vu và chứng động kinh

Một cách tiếp cận khác nguyên nhân gây ra hiện tượng déjà vu đến từ nghiên cứu về chứng động kinh. Các nhà khoa học phát hiện một sự liên kết mạnh mẽ giữa cảm giác déjà vu với các cơn động kinh ở người động kinh thùy thái dương, thể gây ảnh hưởng tới vùng hồi hải mã (hippocampus), nơi đóng vai trò then chốt trong điều khiển trí nhớ ngắn hạn và dài hạn của não bộ.

Những bệnh nhân động kinh thùy thái dương “luôn trải qua hiện tượng déjà vu trước khi cơn động kinh khởi phát”, báo cáo về nghiên cứu đăng trên tập san y học Neuropsychologia năm 2012. Kết luận trên khiến nhiều chuyên gia đưa ra giả thiết rằng déjà vu, tương tự như cơn động kinh, có thể là kết quả của việc các tế bào thần kinh trong não truyền tín hiệu ngẫu nhiên và làm cho những người khỏe mạnh có cảm giác sai lầm rằng đây là ký ức quen thuộc.

 

Déjà vu và cấu trúc thần kinh

Trong một nghiên cứu khác mang tính đột phá, các nhà khoa học tại Cộng hòa Czech và Vương quốc Anh đã khám phá ra mối liên kết giữa hiện tượng déjà vu với các cấu trúc trong não bộ, củng cố thêm nguồn gốc thần kinh của hiện tượng này.

Báo cáo đăng trên Tập san Cortex cho biết, nhóm nghiên cứu nhận thấy các cấu trúc nhỏ trong thùy thái dương, nơi trí nhớ và hồi ức bắt nguồn, của người từng gặp phải hiện tượng déjà vu nhỏ hơn đáng kể so với người chưa từng có trải nghiệm. Càng nhiều lần trải qua déjà vu thì cấu trúc này càng nhỏ hơn và ngược lại.

"Khoảng 130 người khỏe mạnh được kiểm tra cấu trúc não bằng cộng hưởng từ và một phương pháp phân tích hình thái học của từng vùng não. Các kết quả được so sánh giữa người từng có cảm giác déjà vu và người chưa bao giờ gặp phải hiện tượng này", người đứng đầu nghiên cứu chuyên gia Milan Brazdil cho biết.

Theo ông, déjà vu có liên kết trực tiếp với chức năng của cơ cấu thần kinh và đây có thể là một "lỗi nhỏ trong hệ thống" do sự kích động cao của vùng hồi hải mã, là hiệu ứng của sự thay đổi trong vùng não nhạy cảm nhất và thường diễn ra khi hệ thần kinh đang trong thời kỳ phát triển.

Ngoài những nghiên cứu trên, déjà vu còn được lý giải bằng nhiều giả thiết khác nhau như thuyết phân chia nhận thức khiến những điều xung quanh đi vào tiềm thức một cách tự nhiên khi con người đang tập trung rồi bị xao nhãng, thuyết biểu tượng với lập luận bạn có khả năng tái tạo những hình ảnh từ những mảnh vụn ký ức trong quá khứ, hay sự thất bại của trí nhớ trong việc cố gợi lại một trải nghiệm tương tự đã xảy ra trong quá khứ khiến nó không thể tìm được ký ức phù hợp để lý giải cho cảm giác ngờ ngợ đã trải qua… Song, giới khoa học vẫn cần rất nhiều thời gian để có thể giải mã một cách thỏa đáng hiện tượng lắm kỳ bí này.

Theo VnExpress


  • Air 360
Pose.com.vn
Ý kiến bạn đọc

BÀI LIÊN QUAN

Bright Side đã thu thập và đưa ra các khuyến nghị của các chuyên gia về cách ngồi đúng tại chỗ làm việc để giảm thiểu vấn đề về sức khoẻ. Bạn hãy tham khảo nhé.
Việc lạm dụng son môi quá mức ở con gái có thể gây ra nhiều hậu quả đáng tiếc.
Tình trạng kháng kháng sinh tại Việt Nam ngày càng gia tăng khi xuất hiện một vài loại siêu vi khuẩn kháng lại tất cả các loại thuốc.
Người ta bảo ăn vàng tốt cho sức khỏe, lại đẹp da nữa. Có thật thế không?
Tư thế cái kẹp là một trong những asana kỳ diệu trong yoga, làm săn chắc bắp thịt và loại trừ mọi bệnh tật. Đặc biệt giúp cho khả năng sinh lý tốt, chữa bệnh thoát vị đĩa đệm thắt lưng.
Nước chanh hoặc một chút bột nghệ pha cùng mật ong là những thức uống buổi sáng vừa tốt cho sức khoẻ, vừa hỗ trợ giảm cân hiệu quả.
Mặc quần áo khi đi ngủ có thể làm cản trở giấc ngủ, ảnh hưởng sức khỏe và ham muốn tình dục cùng hàng tá tác hại khác. 9 lý do dưới đây chắc chắn sẽ thuyết phục bạn tạo lập thói quen khỏa thân khi ngủ.
Một giấc ngủ ngon sẽ khiến bạn có cảm giác trúng số triệu đô hoặc ít nhất là $215,000. 
Đây là câu hỏi khiến nhiều người tỏ ra ngạc nhiên và cảm thấy thật “buồn cười”. Tuy nhiên, cánh mày râu cũng có rất nhiều người không thích mặc quần sịp và họ có lý do đúng đắn để làm việc này.
Bức ảnh này sẽ giúp bạn tính được WHR – chỉ số giữa vòng eo và mông để biết được thân hình mình thật sự chuẩn đến đâu.
Chỉ cần hạn chế 6 loại thực phẩm sau sẽ giúp vùng dưới cánh tay giảm mùi hiệu quả để bạn tự tin hơn trong mọi giao tiếp.
Nếu bạn đang mắc những thói quen sau khi dùng máy tính thì hãy thay đổi chúng ngay nếu không muốn nguy hại sức khỏe.
Nhiều người có thói quen ôm, hôn chó, mèo - vật nuôi của mình, mà không nghĩ rằng điều đó có thể khiến mình mắc nhiều bệnh nguy hiểm!
Công việc và học tập luôn khiến bạn rơi vào tình trạng stress liên miên. Đừng lo lắng bởi những cách làm đơn giản sau đây sẽ giúp bạn cải thiện tâm trạng hiệu quả đấy!
Mùa Hè đã đến, những món đồ chip bỗng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, nếu không biết cách, bạn có thể sẽ mua nhầm phải những đồ chip gây hại cho chính những vùng nhạy cảm đó đấy!

BÀI ĐỌC NHIỀU

BÀI VIẾT MỚI

Họ tận dụng bất kỳ những ngóc ngách nào trên đường để cho ra bức hình thật cool, các công thức an toàn đã tạm xa thay vào đó chẳng còn một quy tắc nào trong cách mix&match nữa.
Việc chi đến gần 70 triệu đồng/ngày để làm tóc, một lần trang điểm 'đắp' 40 sản phẩm khác nhau lên mặt... không phải là điều lạ lẫm với các sao.
Nữ diễn viên gợi cảm của Thái Lan khiến khán giả tò mò về cuộc sống vương giả của mình.
Lật lại những hình ảnh thuở "xưa xửa xừa xưa" của Angela Baby, chắc chắn ai cũng phải bất ngờ trước hành trình nhan sắc "ảo diệu" của cô nàng.
Cara Delevingne hy sinh nhan sắc xinh đẹp vì nghệ thuật trong những hình ảnh mới nhất.
Thiếu tình dục lâu ngày, cơ thể bạn sẽ bắt đầu “biểu tình” bằng hàng loạt những dấu hiệu báo động.
Dù về Việt Nam hơn nửa năm nay nhưng đây là lần đầu tiên siêu xe đắt nhất Việt Nam thuộc sở hữu của Minh Nhựa "xuất đầu lộ diện".
Người mẫu kiêm vũ công người Nga Ksenia Samoilenko sở hữu vóc dáng vô cùng sexy.
Không dùng quá nhiều phụ kiện cầu kỳ hay mix nhiều layer rối mắt nhưng những fashionista nổi tiếng châu Á vẫn thành công tạo nên những set đồ cực tươi trẻ mà không kém phần duyên dáng.
Ba đêm khai trương tại The Opera House sẽ ngập tràn âm thanh Deep/Bass House của ba anh tài mới trong làng nhạc điện tử đó là Bhaskar, Sevenn, Volac.
Cô nàng này đích thực là "bạn gái nhà người ta" trong mơ rồi! Đó là Trần Phương Lan, cô bạn sinh năm 1997 và hiện tại đang sống ở Hưng Yên.
Một khái niệm mới về một làn da trắng sáng hoàn hảo: Làn da kim cương
Ngôi sao truyền hình thực tế Mỹ tự tin phô diễn hình thể khi cùng chị gái đi biển.
Elon Musk đang sở hữu khối tài sản 12 tỷ USD, thần đồng trong lĩnh vực công nghệ nhưng cũng là người đàn ông si tình.
Người ta đi nước ngoài mua được vài đồng tiền về cho bạn bè là giỏi lắm rồi; còn tới Somaliland, cứ cầm cả bó tiền về phát cho người thân người quen rồi cho cả hàng xóm cũng không hết!