Giải mã hiện tượng Déjà vu - mơ trước tương lai

Giải mã hiện tượng Déjà vu - mơ trước tương lai

 
Không ít người trải nghiệm cảm giác ngờ ngợ lạ lùng như đang sống lại giây phút nào đó mà mình từng trải qua. Các nhà khoa học gọi hiện tượng này là déjà vu.

Déjà vu là gì?

Trong một lần xem tivi cùng bạn bè, chàng sinh viên chuyên ngành tâm lý học Akira O’Connor đột nhiên trải qua cảm giác vô cùng kỳ quái. Anh mô tả: “Một vài giây ngắn ngủi trôi qua, tôi chợt nhận thấy những gì đang diễn ra trên màn hình tivi tạo cho mình cảm giác cực kỳ quen thuộc không thể lý giải nổi. Ngay lập tức, cảm giác đó không còn gói gọn trong màn ảnh nhỏ mà cả khung cảnh này, vị trí tôi đang ngồi đây, khoảng cách chính xác giữa tôi với mọi thứ xung quanh. Tất cả hệt như bản sao của khoảnh khắc nào đó mà không rõ bằng cách gì tôi nghĩ rằng mình từng trải qua”.

Đó chỉ là một trong rất nhiều trải nghiệm về cảm giác ngờ ngợ lạ lùng như đang sống lại một giây phút nào đó trong quá khứ, mà các nhà khoa học gọi là déjà vu.

Khoảng 60-70% dân số thế giới đã trải qua cảm giác déjà vu trong đời.

Thuật ngữ tiếng Pháp với nghĩa "từng nhìn thấy" trên được đặt cho hiện tượng đặc biệt mà không ít người từng trải qua, với khoảng 60-70% dân số thế giới cho biết đã gặp phải ít nhất một lần trong đời. Chẳng hạn khi bạn ghé thăm một nơi nào đó lần đầu tiên nhưng nhận thấy nó rất quen thuộc, hay trong lúc chuyện trò, thứ tự các câu nói, nội dung cuộc đối thoại và bối cảnh xung quanh khiến bạn có cảm giác mình từng một lần trò chuyện như thế…

Đó là cảm giác xuất hiện khi một sự việc nào đó diễn ra và bạn cảm thấy như thể đã trải qua rồi, nhưng không thể lý giải lúc nào, tại sao hay thậm chí chắc chắn rằng mình chưa trải qua lần nào.

Trước Déjà vu, hiện tượng này được gọi bằng nhiều thuật ngữ như déjà vécu - từng trải qua, déjà senti - từng nghĩ đến, déjà visitie - từng đi đến. Năm 1876, nhà khoa học người Pháp tiên phong trong nghiên cứu về hiện tượng này mới đặt cho nó tên gọi déjà vu.

Các nghiên cứu khoa học về déjà vu

Déjà vu là hiện tượng rất khó nghiên cứu vì cảm giác "quen thuộc khó hiểu" chỉ xảy ra bất chợt trong vài giây ngắn ngủi, không thể được dự đoán trước hay mô tả một cách rõ ràng. Song chính sự bí ẩn của hiện tượng này đã thu hút sự chú ý với rất nhiều giả thiết được đặt ra, từ thuần túy mê tín dị đoan, tâm linh hay lý giải khoa học do trục trặc trong quá trình ghi nhớ, các hoạt động phức tạp của tiềm thức…

Theo nghiên cứu năm 2003, déjà vu xảy ra ở cả hai giới với tỷ lệ xấp xỉ như nhau và không có sự khác biệt giữa các chủng tộc, nhưng phổ biến nhất trong độ tuổi 15-25. Tần số trải nghiệm hiện tượng này giảm dần theo sự gia tăng tuổi tác và dễ gặp hơn ở người thường nghiên cứu học thuật, đọc nhiều sách và đi du lịch nhiều nơi. Những người này được cho là có điều kiện phát triển trí tưởng tượng và khả năng ghi nhớ các giấc mơ cao hơn.

Nhiều chuyên gia tin rằng, cảm giác ngờ ngợ quen thuộc có thể liên quan tới chất truyền dẫn thần kinh dopamine, với mức độ cao hơn ở thiếu niên và vị thành niên. Giả thiết này có một chỗ đứng đặc biệt trong loạt nghiên cứu về déjà vu sau trường hợp khác thường của một nam giới 39 tuổi.

Người đàn ông này vốn là một bác sĩ được điều trị cúm bằng amantadine và phenylpropanolamine, loại thuốc làm gia tăng hoạt động của dopamine trong não. Trong 24 giờ kể từ khi bắt đầu dùng thuốc, cảm giác déjà vu lặp đi lặp lại với cường độ cao được ghi nhận ở bác sĩ này. Nghiên cứu điển hình được công bố năm 2001 trên tập san Thần kinh học lâm sàng này còn cho biết, cảm giác déjà vu biến mất ngay sau khi người bệnh ngưng uống thuốc.

 

Déjà vu và chứng động kinh

Một cách tiếp cận khác nguyên nhân gây ra hiện tượng déjà vu đến từ nghiên cứu về chứng động kinh. Các nhà khoa học phát hiện một sự liên kết mạnh mẽ giữa cảm giác déjà vu với các cơn động kinh ở người động kinh thùy thái dương, thể gây ảnh hưởng tới vùng hồi hải mã (hippocampus), nơi đóng vai trò then chốt trong điều khiển trí nhớ ngắn hạn và dài hạn của não bộ.

Những bệnh nhân động kinh thùy thái dương “luôn trải qua hiện tượng déjà vu trước khi cơn động kinh khởi phát”, báo cáo về nghiên cứu đăng trên tập san y học Neuropsychologia năm 2012. Kết luận trên khiến nhiều chuyên gia đưa ra giả thiết rằng déjà vu, tương tự như cơn động kinh, có thể là kết quả của việc các tế bào thần kinh trong não truyền tín hiệu ngẫu nhiên và làm cho những người khỏe mạnh có cảm giác sai lầm rằng đây là ký ức quen thuộc.

 

Déjà vu và cấu trúc thần kinh

Trong một nghiên cứu khác mang tính đột phá, các nhà khoa học tại Cộng hòa Czech và Vương quốc Anh đã khám phá ra mối liên kết giữa hiện tượng déjà vu với các cấu trúc trong não bộ, củng cố thêm nguồn gốc thần kinh của hiện tượng này.

Báo cáo đăng trên Tập san Cortex cho biết, nhóm nghiên cứu nhận thấy các cấu trúc nhỏ trong thùy thái dương, nơi trí nhớ và hồi ức bắt nguồn, của người từng gặp phải hiện tượng déjà vu nhỏ hơn đáng kể so với người chưa từng có trải nghiệm. Càng nhiều lần trải qua déjà vu thì cấu trúc này càng nhỏ hơn và ngược lại.

"Khoảng 130 người khỏe mạnh được kiểm tra cấu trúc não bằng cộng hưởng từ và một phương pháp phân tích hình thái học của từng vùng não. Các kết quả được so sánh giữa người từng có cảm giác déjà vu và người chưa bao giờ gặp phải hiện tượng này", người đứng đầu nghiên cứu chuyên gia Milan Brazdil cho biết.

Theo ông, déjà vu có liên kết trực tiếp với chức năng của cơ cấu thần kinh và đây có thể là một "lỗi nhỏ trong hệ thống" do sự kích động cao của vùng hồi hải mã, là hiệu ứng của sự thay đổi trong vùng não nhạy cảm nhất và thường diễn ra khi hệ thần kinh đang trong thời kỳ phát triển.

Ngoài những nghiên cứu trên, déjà vu còn được lý giải bằng nhiều giả thiết khác nhau như thuyết phân chia nhận thức khiến những điều xung quanh đi vào tiềm thức một cách tự nhiên khi con người đang tập trung rồi bị xao nhãng, thuyết biểu tượng với lập luận bạn có khả năng tái tạo những hình ảnh từ những mảnh vụn ký ức trong quá khứ, hay sự thất bại của trí nhớ trong việc cố gợi lại một trải nghiệm tương tự đã xảy ra trong quá khứ khiến nó không thể tìm được ký ức phù hợp để lý giải cho cảm giác ngờ ngợ đã trải qua… Song, giới khoa học vẫn cần rất nhiều thời gian để có thể giải mã một cách thỏa đáng hiện tượng lắm kỳ bí này.

Theo VnExpress


  • Air 360 Lunar NY
Pose.com.vn
Ý kiến bạn đọc

BÀI LIÊN QUAN

Quan tâm đến các bệnh về lượng đường trong máu không khi nào là quá sớm, đặc biệt với thói quen dinh dưỡng có phần tùy hứng của giới trẻ.
Các nhà khoa học vẫn khuyên rằng chúng ta nên ngủ nude để cải thiện sức khoẻ, tăng cường hệ miễn dịch và giảm cân.
Bạn có bao giờ thắc mắc ăn rau tươi hay rau luộc tốt hơn hay chưa? Bài viết dưới đây sẽ lý giải chúng và những lầm tưởng mà chúng ta thường hay gặp phải đó!
Khi gan bị quá tải, đương nhiên có những dấu hiệu nhất định sẽ xảy ra. Nhưng vấn đề là phần lớn chúng ta đều không mảy may nghi ngờ gì khi thấy những bất thường ấy.
Nếu bạn cũng thuộc trường hợp tự ti với mùi cơ thể, đừng vội bi quan: Luôn có cách để khử mùi hôi, một cách lành mạnh và hiệu quả.
Những ai hay tiệc tùng thâu đêm suốt sáng chắc chắn sẽ không xa lạ gì với hangover - dư vị say còn đọng lại vào ngày hôm sau.
Không hề khó để có được đôi chân đẹp như ý muốn nếu như bạn chịu khó tập luyện thể thao đâu nhé.
Nếu bạn muốn thoát kiếp nấm lùn thì từ bỏ ngay những thói quen xấu khi ngủ này nhé!
Làm tóc để đẹp hơn là tốt nhưng nên cẩn thận để tránh tự "rước hoạ vào thân" nhé!
Việc ăn lại thức ăn thừa từ ngày hôm trước đã không còn xa lạ đối với chúng ta. Tuy nhiên, các bạn nên cẩn thận hơn bởi điều đó có thể gây nên rất nhiều bệnh, kể cả ung thư đó.
Nếu bạn không có thời gian luyện những bài tập săn chắc ngực thì massage chính là vị “cứu tinh” đó! Cùng thực hiện với những công thức dưới đây sẽ giúp làm săn chắc cơ ngực và ngăn ngừa chảy xệ nữa đấy!
Với một mảnh giấy bóng màu và một tờ khăn giấy, bạn đã có thể thấy rõ chất lượng thực sự của các loại kem đánh răng rồi.
Hôi miệng khiến bạn kém tự tin khi giao tiếp. Nguyên nhân sâu xa có thể do 4 yếu tố dưới đây.
Đột nhiên có một ngày, bạn thèm ăn đồ chua tới mức "phát cuồng", đừng xem thường bởi dấu hiệu này cảnh báo vấn đề khá nghiêm trọng đấy!

BÀI ĐỌC NHIỀU

BÀI VIẾT MỚI

Để đeo nhẫn đẹp và nói lên phong cách của mình không phải chuyện khó, nhưng cũng có những nguyên tắc nhất định về cách đeo nhẫn mà các quý ông nên nên ghi nhớ.
Hơn cả may mắn, các "quý nhân" cũng là một trong những yếu tố giúp các cung Hoàng đạo bước qua năm mới suôn sẻ và thoải mái hơn.
Bộ ảnh thời trang đánh dấu bước trưởng thành mới của Quỳnh Anh Shyn, sexy và táo bạo hơn trước.
Nhờ sự lăng xê của bộ phim tình cảm đang hot, bãi biển Jumunjin hay đồng hoa ở quận Gochang thành địa điểm hút du khách.
Nếu bạn đã chán chiếc áo T shirt bassic trắng trơn 'trăm chiếc như một' thì thiết kế được 'nâng tầm đẳng cấp' của Gucci dưới đây sẽ là lựa chọn thay thế không thể tuyệt vời hơn cho các nàng sành điệu trong mùa xuân hè năm nay.
Sở hữu nét đẹp vừa ngây thơ vừa quyến rũ, bản sao của Trương Bá Chi đang gây sốt mạng Trung Quốc.
Đẹp, độc đáo và đầy đủ chức năng, đó là những điều mà các mẫu thiết kế dưới đây phù hợp với không gian phòng khách tại chung cư.
Có thể nói không ngoa khi gọi Ellen Adarna là "mỹ nhân bikini" của xứ sở hoa hậu
Đây chính là 4 màu son sinh ra là để diện Tết đấy các cô gái ơi!
Áo lưới xuyên thấu tuy lộ da nhưng không hề phản cảm mà ngược lại, rất cá tính nên được nhiều người đẹp yêu thích.
Thiết kế đẹp, diện tích rộng rãi của các căn nhà sao Việt đang sở hữu dưới đây thực sự khiến bạn cảm thấy choáng ngợp.
Một vị giám khảo trong chương trình Vietnam’s Next Top Model đã phản ứng khá gay gắt khi có thí sinh diện giày đen đi cùng tất trắng. Sự lạc tông của đôi tất trắng khi phối cùng giày, quần tối màu đã cho thấy gu thời trang kém tinh tế của người mặc.
Mặc dù mới đoàn tụ tại Hawaii nhưng vị tỷ phú khiến dư luận hoang mang khi thông báo chấm dứt tình cảm với người đẹp 9X.
Đây đều là những món "nổi như cồn" ở xứ sở Hoa Anh Đào đấy!
Năm mới Đinh Dậu sắp đến, hãy gửi tặng bạn bè và người thân những câu chúc năm mới như món quà ý nghĩa nhất dịp Tết đến xuân về.