Giải mã hiện tượng Déjà vu - mơ trước tương lai

Giải mã hiện tượng Déjà vu - mơ trước tương lai

 
Không ít người trải nghiệm cảm giác ngờ ngợ lạ lùng như đang sống lại giây phút nào đó mà mình từng trải qua. Các nhà khoa học gọi hiện tượng này là déjà vu.

Déjà vu là gì?

Trong một lần xem tivi cùng bạn bè, chàng sinh viên chuyên ngành tâm lý học Akira O’Connor đột nhiên trải qua cảm giác vô cùng kỳ quái. Anh mô tả: “Một vài giây ngắn ngủi trôi qua, tôi chợt nhận thấy những gì đang diễn ra trên màn hình tivi tạo cho mình cảm giác cực kỳ quen thuộc không thể lý giải nổi. Ngay lập tức, cảm giác đó không còn gói gọn trong màn ảnh nhỏ mà cả khung cảnh này, vị trí tôi đang ngồi đây, khoảng cách chính xác giữa tôi với mọi thứ xung quanh. Tất cả hệt như bản sao của khoảnh khắc nào đó mà không rõ bằng cách gì tôi nghĩ rằng mình từng trải qua”.

Đó chỉ là một trong rất nhiều trải nghiệm về cảm giác ngờ ngợ lạ lùng như đang sống lại một giây phút nào đó trong quá khứ, mà các nhà khoa học gọi là déjà vu.

Khoảng 60-70% dân số thế giới đã trải qua cảm giác déjà vu trong đời.

Thuật ngữ tiếng Pháp với nghĩa "từng nhìn thấy" trên được đặt cho hiện tượng đặc biệt mà không ít người từng trải qua, với khoảng 60-70% dân số thế giới cho biết đã gặp phải ít nhất một lần trong đời. Chẳng hạn khi bạn ghé thăm một nơi nào đó lần đầu tiên nhưng nhận thấy nó rất quen thuộc, hay trong lúc chuyện trò, thứ tự các câu nói, nội dung cuộc đối thoại và bối cảnh xung quanh khiến bạn có cảm giác mình từng một lần trò chuyện như thế…

Đó là cảm giác xuất hiện khi một sự việc nào đó diễn ra và bạn cảm thấy như thể đã trải qua rồi, nhưng không thể lý giải lúc nào, tại sao hay thậm chí chắc chắn rằng mình chưa trải qua lần nào.

Trước Déjà vu, hiện tượng này được gọi bằng nhiều thuật ngữ như déjà vécu - từng trải qua, déjà senti - từng nghĩ đến, déjà visitie - từng đi đến. Năm 1876, nhà khoa học người Pháp tiên phong trong nghiên cứu về hiện tượng này mới đặt cho nó tên gọi déjà vu.

Các nghiên cứu khoa học về déjà vu

Déjà vu là hiện tượng rất khó nghiên cứu vì cảm giác "quen thuộc khó hiểu" chỉ xảy ra bất chợt trong vài giây ngắn ngủi, không thể được dự đoán trước hay mô tả một cách rõ ràng. Song chính sự bí ẩn của hiện tượng này đã thu hút sự chú ý với rất nhiều giả thiết được đặt ra, từ thuần túy mê tín dị đoan, tâm linh hay lý giải khoa học do trục trặc trong quá trình ghi nhớ, các hoạt động phức tạp của tiềm thức…

Theo nghiên cứu năm 2003, déjà vu xảy ra ở cả hai giới với tỷ lệ xấp xỉ như nhau và không có sự khác biệt giữa các chủng tộc, nhưng phổ biến nhất trong độ tuổi 15-25. Tần số trải nghiệm hiện tượng này giảm dần theo sự gia tăng tuổi tác và dễ gặp hơn ở người thường nghiên cứu học thuật, đọc nhiều sách và đi du lịch nhiều nơi. Những người này được cho là có điều kiện phát triển trí tưởng tượng và khả năng ghi nhớ các giấc mơ cao hơn.

Nhiều chuyên gia tin rằng, cảm giác ngờ ngợ quen thuộc có thể liên quan tới chất truyền dẫn thần kinh dopamine, với mức độ cao hơn ở thiếu niên và vị thành niên. Giả thiết này có một chỗ đứng đặc biệt trong loạt nghiên cứu về déjà vu sau trường hợp khác thường của một nam giới 39 tuổi.

Người đàn ông này vốn là một bác sĩ được điều trị cúm bằng amantadine và phenylpropanolamine, loại thuốc làm gia tăng hoạt động của dopamine trong não. Trong 24 giờ kể từ khi bắt đầu dùng thuốc, cảm giác déjà vu lặp đi lặp lại với cường độ cao được ghi nhận ở bác sĩ này. Nghiên cứu điển hình được công bố năm 2001 trên tập san Thần kinh học lâm sàng này còn cho biết, cảm giác déjà vu biến mất ngay sau khi người bệnh ngưng uống thuốc.

 

Déjà vu và chứng động kinh

Một cách tiếp cận khác nguyên nhân gây ra hiện tượng déjà vu đến từ nghiên cứu về chứng động kinh. Các nhà khoa học phát hiện một sự liên kết mạnh mẽ giữa cảm giác déjà vu với các cơn động kinh ở người động kinh thùy thái dương, thể gây ảnh hưởng tới vùng hồi hải mã (hippocampus), nơi đóng vai trò then chốt trong điều khiển trí nhớ ngắn hạn và dài hạn của não bộ.

Những bệnh nhân động kinh thùy thái dương “luôn trải qua hiện tượng déjà vu trước khi cơn động kinh khởi phát”, báo cáo về nghiên cứu đăng trên tập san y học Neuropsychologia năm 2012. Kết luận trên khiến nhiều chuyên gia đưa ra giả thiết rằng déjà vu, tương tự như cơn động kinh, có thể là kết quả của việc các tế bào thần kinh trong não truyền tín hiệu ngẫu nhiên và làm cho những người khỏe mạnh có cảm giác sai lầm rằng đây là ký ức quen thuộc.

 

Déjà vu và cấu trúc thần kinh

Trong một nghiên cứu khác mang tính đột phá, các nhà khoa học tại Cộng hòa Czech và Vương quốc Anh đã khám phá ra mối liên kết giữa hiện tượng déjà vu với các cấu trúc trong não bộ, củng cố thêm nguồn gốc thần kinh của hiện tượng này.

Báo cáo đăng trên Tập san Cortex cho biết, nhóm nghiên cứu nhận thấy các cấu trúc nhỏ trong thùy thái dương, nơi trí nhớ và hồi ức bắt nguồn, của người từng gặp phải hiện tượng déjà vu nhỏ hơn đáng kể so với người chưa từng có trải nghiệm. Càng nhiều lần trải qua déjà vu thì cấu trúc này càng nhỏ hơn và ngược lại.

"Khoảng 130 người khỏe mạnh được kiểm tra cấu trúc não bằng cộng hưởng từ và một phương pháp phân tích hình thái học của từng vùng não. Các kết quả được so sánh giữa người từng có cảm giác déjà vu và người chưa bao giờ gặp phải hiện tượng này", người đứng đầu nghiên cứu chuyên gia Milan Brazdil cho biết.

Theo ông, déjà vu có liên kết trực tiếp với chức năng của cơ cấu thần kinh và đây có thể là một "lỗi nhỏ trong hệ thống" do sự kích động cao của vùng hồi hải mã, là hiệu ứng của sự thay đổi trong vùng não nhạy cảm nhất và thường diễn ra khi hệ thần kinh đang trong thời kỳ phát triển.

Ngoài những nghiên cứu trên, déjà vu còn được lý giải bằng nhiều giả thiết khác nhau như thuyết phân chia nhận thức khiến những điều xung quanh đi vào tiềm thức một cách tự nhiên khi con người đang tập trung rồi bị xao nhãng, thuyết biểu tượng với lập luận bạn có khả năng tái tạo những hình ảnh từ những mảnh vụn ký ức trong quá khứ, hay sự thất bại của trí nhớ trong việc cố gợi lại một trải nghiệm tương tự đã xảy ra trong quá khứ khiến nó không thể tìm được ký ức phù hợp để lý giải cho cảm giác ngờ ngợ đã trải qua… Song, giới khoa học vẫn cần rất nhiều thời gian để có thể giải mã một cách thỏa đáng hiện tượng lắm kỳ bí này.

Theo VnExpress


  • Air 360
Pose.com.vn
Ý kiến bạn đọc

BÀI LIÊN QUAN

Mỗi lần đi tắm, hay thay quần áo, thấy ngực của mình không đều nhau kiểu một bên to một bên nhỏ khiến chị em không khỏi thắc mắc. Vậy thì sự không cân xứng này có gì đáng để chúng ta lo cuống cuồng cuồng lên?
Những thay đổi nhỏ trong thói quen ăn uống, sinh hoạt hằng ngày có thể giúp tử thần mang tên ung thư tránh xa bạn.
Nếu không biết cách chọn giày, giày đế bệt có thể gây ra những nguy cơ không khác gì giày cao gót.
Đừng cho người khác mượn những món đồ này nếu không muốn gây bệnh
Bí quyết giúp Kaity Nguyễn chinh phục người hâm mộ ngoài xinh đẹp, tài năng chính là nấu ăn cực giỏi.
Nhiều người vẫn giữ suy nghĩ rằng: tập gym càng nhiều, cơ thể càng cường tráng, sẽ đi đôi với sức khỏe tốt và đời sống tình dục khỏe mạnh. Thế nhưng, kết quả nghiên cứu mà các nhà khoa học đưa ra có như mọi người vẫn nghĩ?
Nếu bạn là phụ nữ và thích uống cà phê thì bạn cần lưu ý vì đây có thể là điều không tốt.
Lutein là một chất dinh dưỡng mà cơ thể không thể tạo ra, vì thế bạn cần dung nạp chúng vào cơ thể thông qua những thực phẩm chứa nhiều chất này để phòng chống lão hóa.
Giới chuyên gia y học Nhật Bản đã phát triển thành công một xét nghiệm máu mới có thể chẩn đoán được 13 loại ung thư.
Không cần cầu kì và phức tạp, chỉ bằng các cách đơn giản sau đây, bạn sẽ sống lâu, đẩy lùi được bệnh tật và chống lão hóa nhanh chóng.
Không phải chỉ những người đã lập gia đình và có con mới phải đối mặt với tình trạng vòng 1 chảy xệ hay vòng 1 bị mất dáng. Ngay cả các bạn gái còn trẻ, nếu mắc phải các thói quen này cũng rất dễ làm hỏng dáng vòng ngực đó.
Nếu không cẩn thận uống nhầm café pha trộn chứa thêm hóa chất thì cứ xác định là “ác mộng” cho sức khỏe.
Có một thói quen nhiều người trong chúng ta vẫn thực hiện mà không hề hay biết rằng đó là một sai lầm chết người.
Chỉ mặc áo ngực những khi cần thiết, thời gian còn lại thì nên thả rông để hưởng các lợi ích bạn nhé!

BÀI ĐỌC NHIỀU

BÀI VIẾT MỚI

Nhờ hàng chục nghìn tinh thể pha lê được đính vào vải, mẫu Nike Air Max 97 khỏe khoắn ngày nào giờ đã khoác lên mình vẻ ngoài lấp lánh quý tộc đầy mới lạ.
Taeyeon đã đăng tài đoạn clip ngắn lên Instagram và có biểu cảm nhăn mặt khó hiểu.
Để trở thành một quý ông sành điệu là điều rất dễ dàng nếu như bạn nắm vững những quy tắc cơ bản này.
Thứ quý báu nhất của tuổi trẻ là thời gian, thứ thông tuệ nhất của con người là hiểu được chính mình. Dùng thời gian của tuổi trẻ để tự khám phá bản thân chính là bạn đang tìm cách để đánh thức "một siêu anh hùng thực sự" đang ngủ quên trong con người bạn
Cùng xem đâu là quán quân trong top 15 đất nước có phụ nữ đẹp nhất thế giới theo bình chọn của TheRichest.
Năng lượng mới cùng triết lý quen thuộc: chiến dịch mới của A | X Armani Exchange cho mùa Thu/Đông 2017 được thực hiện bởi nhiếp ảnh gia Sabine Villard diễn tả tinh thần táo bạo, vui vẻ, năng động và phá vỡ mọi khuôn mẫu.
Cả 4 cô bé tiểu mỹ nhân đều sở hữu gương mặt ấn tượng và thần thái cuốn hút dù còn rất nhỏ tuổi.
Ngoài việc nắm vững những quy tắc chọn, phối đồ phù hợp với dáng người thì bạn cũng đừng coi nhẹ phụ kiện – đặc biệt là túi xách, người bạn đồng hành vô cùng hữu ích của phái đẹp.
Đoán già đoán non mãi, cuối cùng gương mặt trở thành KOL của H&M tại Việt Nam lại là huấn luyện viên Giọng hát Việt nhí 2017.
Cả hai nàng Hậu đã trở thành tâm điểm trong sự kiện ra mắt BST mới nhất của NTK Lâm Gia Khang.
Cô bạn 19 tuổi tên Phạm Diệu Linh xinh đẹp và có nhiều nét giống Châu Bùi lẫn Hạ Vi này chính là gương mặt được mong chờ sẽ làm "nên cơm nên cháo" trong chương trình Vẻ đẹp thương hiệu - The Look 2017 đấy!
Nhiều ca sĩ Việt sở hữu chiều cao, vóc dáng chuẩn mực chẳng thua các người mẫu.
Chỉ còn 3 thí sinh trụ lại cho chặng cuối The Face, ai sẽ là người có thể chạm tới ngôi vị quán quân của cuộc thi. Cùng phân tích ưu, nhược điểm của họ để có thể tìm ra được ai đang là thí sinh tiềm năng nhất.
Người mẫu xứ tỷ dân có mặt "non búng ra sữa", hình thể đẫy đà nóng mắt
Không tốn quá nhiều diện tích nhưng góc nghỉ ngơi này lại vô cùng hữu ích. Không những chỉ để thư giãn, nó còn là nơi giúp bạn tiếp đón các vị khách bất ngờ viếng thăm.