Bí ẩn mồ chôn tập thể lớn nhất Sài Gòn

Bí ẩn mồ chôn tập thể lớn nhất Sài Gòn

Pistol
 
Khu vực vòng xoay Dân Chủ (quận 10 và 3) từng là nơi chôn 1.831 người già, trẻ bị vua Minh Mạng ra lệnh xử tử trong cuộc nổi dậy của Lê Văn Khôi 180 năm trước.
Ngã sáu Công trường Dân Chủ, đường 3/2, Cách Mạng Tháng 8 là khu vực sầm uất tại TP HCM với nhà cao tầng san sát, xe cộ tấp nập. Nhưng ít người biết trước đây nó từng là nghĩa địa lớn nhất Sài Gòn với tên gọi "đồng mồ mả". Đây cũng là vị trí được cho là có ngôi mộ tập thể (Mả Ngụy) gần 2.000 người già, trẻ, trai, gái bị xử tử vì tội phản nghịch trong cuộc nổi dậy của Lê Văn Khôi (1833-1835) dưới thời vua Minh Mạng.
 
Mả Ngụy hay Mả Biền Tru vốn nằm trong vùng đất khá rộng gọi là Đồng Tập Trận - nơi tập trận và diễu binh của nhà Nguyễn (về sau người Pháp đặt tên là Đồng Mồ Mả) ở Gia Định thành ngày xưa. Nhiều câu chuyện ly kỳ, rùng rợn được người xưa đồn đại qua nhiều thế hệ cũng xuất phát từ Mả Ngụy.
 
Về sự biến Lê Văn Khôi, sử gia Trần Trọng Kim trong cuốn Việt Nam sử lược ghi, khi Tổng trấn thành Gia Định Lê Văn Duyệt vừa mất (năm 1832), quan Bố chính có tiếng tham ác là Bạch Xuân Nguyên xưng phụng mật chỉ truy xét và soi mói đời riêng của ông Duyệt (1833), rồi ra lệnh bắt giam con nuôi của ông là Lê Văn Khôi.
 
Bí ẩn mồ chôn tập thể lớn nhất Sài Gòn
Bản đồ người Pháp vẽ năm 1878, Sài Gòn tập trung chủ yếu hai bên đường Impériale (nay là Hai Bà Trưng) về phía rạch Thị Nghè và từ đường Chasseloup Laubat (nay là Nguyễn Thị Minh Khai) về hướng sông Sài Gòn và rạch Bến Nghé. Phía còn lại của hai con đường này là ranh giới của một khu vực rộng lớn gần như không có người ở, được họ đặt tên là Đồng Mả Mồ (Đồng Tập Trận).
 
Ông Khôi sau đó vượt ngục, tập hợp lực lượng trả thù. Ngày 18/5/1833, ông cùng thuộc hạ vào dinh quan Bố, giết cả nhà Bạch Xuân Nguyên. Gặp quan tổng đốc là Nguyễn Văn Quế đem người đến cứu, nhóm này cũng giết nốt. 
 
Sẵn đà, Lê Văn Khôi chiếm luôn thành Phiên An (Thành Bát Quái), tự xưng là Đại Nguyên Soái rồi phong quan tước cho các thuộc hạ như một triều đình riêng. Khôi cũng đánh chiếm các tỉnh lân cận. Bị bất ngờ, nên các tỉnh khác nhanh chóng thua trận. Chỉ trong một tháng quân của Khôi đã chiếm được cả 6 tỉnh Nam kỳ lúc đó.
 
Để bắt Khôi và đám người dưới trướng, triều đình Huế cho hàng chục nghìn quân thủy, bộ vào Nam, bao vây chặt thành Phiên An (do Tả quân Lê Văn Duyệt xây xong năm 1830). Thành xây bằng đá ong, cao và rộng, hào sâu, ở trong thành lại có đủ cả lương thực khí giới nên quan quân đánh thành lần nào cũng bị chết nhiều người, mà không lấy được.
 
Tháng Chạp năm ấy, Khôi chết vì bệnh phù thủng, con trai là Lê Văn Câu mới 8 tuổi lên thay cha cầm cự. Tuy nhiên, phải vất vả mãi đến 2 năm sau, khi người của Khôi đều đã mệt mỏi, quân triều đình mới hạ được thành và vào bắt giết tất cả 1.831 người, đem chôn vào một chỗ. Sau gọi là Mả Ngụy (giặc, phản loạn) hay Mã Biền Tru. Sáu người cầm đầu thì bị đóng cũi đem về Kinh thành Huế trị tội (án tùng xẻo), trong đó có con trai Lê Văn Khôi.
 
Sự biến Lê Văn Khôi với kết cục gần 2.000 người bị xử tử (trong khi dân số Sài Gòn lúc bấy giờ còn ít ỏi), chôn cùng một chỗ đã gây kinh hãi cho người dân thành Gia Định suốt một thời gian dài. Khu vực Đồng Tập Trận thường được nhắc lại như một vùng đất của oan hồn, không ai dám bén mảng, dần trở thành một vùng rừng cây rậm rạp rộng lớn giữa trung tâm Gia Định.
 
Bí ẩn mồ chôn tập thể lớn nhất Sài Gòn
Một phần nhỏ của Đồng Mồ Mả được người Pháp chụp lại.
 
Dân Sài Gòn thời bấy giờ mỗi khi cúng cô hồn thường làm bánh màu xanh, đỏ dành cho "đầu lĩnh" Lê Văn Câu mới tròn 8 tuổi và trẻ con bị chết oan bởi binh biến Phiên An. Đến tận ngày nay nhiều người già vẫn còn truyền miệng mấy câu thơ về sự biến này. "Chiều giông Mả Ngụy cũng giông/ Hồn lên lớp lớp bềnh bồng như mây/ Sống thời gươm bén cầm tay/ Chết thời một sợi lông mày cũng buông/ Thương thay Mả Ngụy mưa tuôn...".
 
Nguyên nhân là mỗi khi trời chạng vạng, lập lờ giữa ánh sáng và bóng tối, do có nhiều cây cối rậm rạp, hoang vu nên cả khu vực Mả Ngụy mờ đục như bị phủ một lớp sương. Người xưa đồn đại đó là vong hồn của gần 2.000 người bị chôn tập thể, bắt đầu trồi lên để sống phần của người cõi âm. 
 
Trong cuốn Địa lý lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh in trong Địa chí văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh (Tập 1, phần lịch sử), Mả Ngụy được nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu xác định khoảng gần Mô Súng, tức Ngã sáu Công trường Dân Chủ ngày nay.
 
Ngoài ra, còn một số ý kiến khác về vị trí Mả Ngụy được học giả Vương Hồng Sển dẫn lại trong cuốn Sài Gòn năm xưa. Như ý kiến của ông Lê Văn Phát trong quyển Khảo về Tả quân Lê Văn Duyệt (xuất bản năm 1924 tại Sài Gòn) cho biết Mả Ngụy ở gần trường đua ngựa cũ, thuộc làng Chí Hòa, tại góc đường Thuận Kiều (nay là Cách Mạng Tháng Tám) và Général Lizé (nay là đường Điện Biên Phủ).
 
Ngoài ra, theo nhận định của ông Đặng Văn Ký cũng được học giả Vương Hồng Sển dẫn lại, Mả Ngụy ở khoảng bệnh viện Bình Dân (thuộc quận 3), từ đường Lê Văn Duyệt (nay là Cách Mạng Tháng Tám) vào Chợ Lớn (thuộc quận 5) nằm phía tay phải đường Điện Biên Phủ ngày nay, tức phía đối diện với bệnh viện.
 
Dù còn nhiều ý kiến khác nhau về vị trí, song nhìn chung Mả Ngụy cũng chỉ quanh quẩn ở khu vực Ngã Sáu Công trường Dân Chủ - giới hạn bởi 3 con đường Cách Mạng Tháng 8, 3 tháng 2 và Điện Biên Phủ.
 
Bí ẩn mồ chôn tập thể lớn nhất Sài Gòn
Vòng xoay Dân Chủ ngày nay là giao lộ của các tuyến đường Võ Thị Sáu - Lý Chính Thắng - 3/2 - Cách Mạng Tháng Tám - Nguyễn Phúc Nguyên - Nguyễn Thượng Hiền. Ảnh: VOV giao thông
 
Trong khi đó, theo nhà văn Sơn Nam - Ông già Nam Bộ - tên gọi Mả Nguỵ có thể do buổi đầu dân còn sợ vua Minh Mạng. Nhưng lịch sử đã qua hơn 150 năm, người chết rồi thì ai cũng như ai, xoá bỏ đi những bất đồng, tranh chấp. Về sau, không ai còn gọi "Mả Nguỵ" nữa mà gọi là Đồng Mả Lạng, theo nghĩa mất dấu vết vì thời gian. Xưa kia, người Pháp gọi "cánh đồng mồ mả" vì có quá nhiều mồ mả (Plaise Des Tombean).
 
Cũng theo cố nhà văn, trên đường Cao Thắng (quận 10), dân địa phương tự phát đề cao một ngôi đình làng (không được sắc phong) nhằm mục đích hương khói, thờ cúng những người chết đã dám đứng vào hàng ngũ của Lê Văn Khôi. Ngày xưa, các vị đó rơi vào hoàn cảnh khó xử đã chết, không bia mộ, mồ mả tập thể bị san bằng, vị trí không rõ ràng, thân nhân thời ấy cũng chẳng biết nơi đâu mà tìm.
 
Vì vậy, ngôi đình này có thể được xây để thờ những người chết vì tham gia dưới trướng Lê Văn Khôi, nên việc cúng tế cũng khá long trọng, trống chiêng vang rền. Tuy đất đai chật hẹp, những đồng bào lân cận vẫn chừa ra một khoảng đất khá rộng, giữ thể diện xứng đáng với ngôi đình. Bản chất tốt đẹp của người Việt Nam khi đã yêu kính lẫn nhau thì không bao giờ thắc mắc những điều vụn vặt.
 
Cho tới hôm nay, vẫn chưa có bằng chứng nào chắc chắn để có thể xác định vị trí chính xác của Mã Ngụy. Nhưng qua nhiều tư liệu lịch sử, nhận định của các nhà nghiên cứu có thể khẳng định dưới nền những khu phố đông đúc tại khu vực vòng xoay Dân Chủ ngày nay. Và Mả Ngụy vẫn còn là một huyền thoại không mấy thơ mộng, trường tồn với dòng lịch sử của vùng đất Sài Gòn.
 
theo Trung Sơn (vnexpress)

  • Air 360 Lunar NY
Pose.com.vn
Ý kiến bạn đọc

BÀI LIÊN QUAN

Chỉ 5 phút trước khi bắt đầu ca làm, nữ nhân viên truyền hình Emma Hulse bất ngờ bị sếp sa thải và khuyên cô nên trở thành người mẫu.
Mua đồ online mà mặc xấu thì không nói làm gì nhưng thử tận nơi mà về nhà vẫn "choáng" thì đúng là các store đã quá cao tay!
Ái nữ nhà giàu thì khủng rồi, chị em chắc khó lòng vượt qua dù có đam mê và đầu tư mua sắm đến cỡ nào.
Cảnh sát Trung Quốc vừa bắt giữ 15 nghi can, tịch thu một mẻ lớn các mỹ phẩm giả và không đạt chuẩn theo giá thị trường lên đến 120 triệu USD.
Cô nàng Selena Gomez có đến 4 bức ảnh triệu like trong danh sách này.
Cầu thủ đắt giá nhất thế giới tính chuyện an cư ở thành phố Manchester khi vừa mua biệt thự có 5 phòng ngủ sang trọng.
Nếu chẳng may bạn sở hữu một chiếc cổ ngắn khiến việc chọn lựa trang phục trở nên khó khăn, đừng lo vì đã có những tuyệt chiêu sau.
Một người phụ nữ Thái Lan 60 tuổi đã khiến cho bao cô gái trẻ phải khóc nấc vì ghen tị khi "lột xác từ Lọ Lem thành bà hoàng" nhờ lấy được chồng là đại gia Dubai.
Các người mẫu, diễn viên tại Snctm đều đeo mặt nạ, gắn phù hiệu trên ngực với các thông điệp khiêu khích.
Dưới đây là 10 sự cố trang phục được công chúng "săm soi" nhiều nhất trong những năm vừa qua.
Cô gái trẻ người Hàn Quốc này đã khiến cho bao người phát cuồng vì gương mặt xinh đẹp cùng nụ cười tươi tắn, nhưng lại có thân hình khoẻ khoắn với cơ bắp cuồn cuộn như một lực sĩ.
Du thuyền mang trong mình đầy đủ những tiện nghi giải trí từ nhà hàng, quán bar, sòng bài, spa, sân trượt băng, sân bóng rổ, khu leo núi trong nhà, hồ bơi, trượt dây cáp treo đến cả tiệc hồ bơi và một "công viên nước" đúng nghĩa với lướt sóng, trượt ống..
"Hái trăng" tặng người thương từ lâu đã không còn là hình ảnh chỉ để đem ra ví von nữa. Yêu vợ lại sẵn tiền trong tay, thứ gì các đại gia cũng có thể đem về để đổi lấy nụ cười của nàng.
Hai thí sinh xinh đẹp Megan Marx và Tiffany Scanlon vừa chính thức công khai yêu nhau, dù trước đó cả hai cùng theo đuổi một chàng trai trong một chương trình hẹn hò thực tế The Bachelor phiên bản Úc mùa thứ 4.
Trong buổi lễ nhậm chức của cha, cậu út nhà Donald Trump lại một lần nữa khiến người dùng mạng dậy sóng khi có những hành động vô cùng ngây thơ và đáng yêu khi chơi đùa cùng cháu trai.

BÀI ĐỌC NHIỀU

BÀI VIẾT MỚI

Nếu có một trong các đặc điểm sau thì đừng hỏi vì sao bạn “mãi ế”
Chỉ 5 phút trước khi bắt đầu ca làm, nữ nhân viên truyền hình Emma Hulse bất ngờ bị sếp sa thải và khuyên cô nên trở thành người mẫu.
Thiết kế tối giản, liền mạch, không nặng nề như boots hay giày da nhưng vẫn đem lại sự thời trang và năng động. Dù không rẻ nhưng những gì sneakers sock-like đem lại sẽ khiến bạn cảm thấy rất "đáng đồng tiền bát gạo".
Các cô gái này đã làm cách gì để phá tan định nghĩa chỉ có những đôi chân dài mới đủ điều kiện để trở thành người mẫu?
Sau khi 'hot girl 25 giây 4 triệu view' nổi danh trên mạng xã hội với bộ ngực thuộc hạng khủng những ngày qua, cô nàng Carmella Rose đã xuất hiện và cho thấy ngực lép cũng 'không phải dạng vừa'.
Ngoài ra, Apple cũng sẽ giới thiệu chiếc iPhone SE bản 128 GB tại sự kiện lần này.
Phạm Xuân Thức chính là cái tên đang được rất nhiều người tìm kiếm nhờ vẻ ngoài rất thu hút của mình.
Dù giày dép quần áo của con gái ông Trump không được lòng đại chúng thì nước hoa do cô sáng tạo vẫn bán chạy "ầm ầm", ít ra là trên trang thương mại điện tử số một thế giới Amazon.
Paris Hilton liên tiếp gặp sự cố trang phục khi xuất hiện tại một sự kiện vừa qua.
Vừa mới được ra mắt nhưng ngay lập tức 9 dòng sản phẩm dưới đây đã được phái đẹp Hàn tìm mua không ngớt.
Nét nữ tính cuốn hút không tưởng cùng sự kết hợp vô cùng đa dạng là những gì chúng ta dễ dàng nhận thấy ở những đôi giày này.
Được biết, đây là lần hiếm hoi "Nữ hoàng giải trí" Hồ Ngọc Hà nhận lời tham dự Tuần lễ thời trang Milan sắp tới.
Những cô nàng phải chịu cảnh "trán hói" đã có thể khắc phục được nhược điểm tóc thưa một cách nhanh chóng với sản phẩm phủ màu cho da đầu đang cực hot tại Hàn này.
Không chỉ xinh đẹp, Á hậu Tú Anh còn thể hiện tài năng, bản lĩnh của mình khi ngày càng chững chạc trên sóng VTV.
Cùng nhìn lại quá trình trưởng thành của Pax Thiên Jolie-Pitt, cậu con trai gốc Việt của Angelina Jolie.