Giải mã hiện tượng Déjà vu - mơ trước tương lai

Giải mã hiện tượng Déjà vu - mơ trước tương lai

 
Không ít người trải nghiệm cảm giác ngờ ngợ lạ lùng như đang sống lại giây phút nào đó mà mình từng trải qua. Các nhà khoa học gọi hiện tượng này là déjà vu.

Déjà vu là gì?

Trong một lần xem tivi cùng bạn bè, chàng sinh viên chuyên ngành tâm lý học Akira O’Connor đột nhiên trải qua cảm giác vô cùng kỳ quái. Anh mô tả: “Một vài giây ngắn ngủi trôi qua, tôi chợt nhận thấy những gì đang diễn ra trên màn hình tivi tạo cho mình cảm giác cực kỳ quen thuộc không thể lý giải nổi. Ngay lập tức, cảm giác đó không còn gói gọn trong màn ảnh nhỏ mà cả khung cảnh này, vị trí tôi đang ngồi đây, khoảng cách chính xác giữa tôi với mọi thứ xung quanh. Tất cả hệt như bản sao của khoảnh khắc nào đó mà không rõ bằng cách gì tôi nghĩ rằng mình từng trải qua”.

Đó chỉ là một trong rất nhiều trải nghiệm về cảm giác ngờ ngợ lạ lùng như đang sống lại một giây phút nào đó trong quá khứ, mà các nhà khoa học gọi là déjà vu.

Khoảng 60-70% dân số thế giới đã trải qua cảm giác déjà vu trong đời.

Thuật ngữ tiếng Pháp với nghĩa "từng nhìn thấy" trên được đặt cho hiện tượng đặc biệt mà không ít người từng trải qua, với khoảng 60-70% dân số thế giới cho biết đã gặp phải ít nhất một lần trong đời. Chẳng hạn khi bạn ghé thăm một nơi nào đó lần đầu tiên nhưng nhận thấy nó rất quen thuộc, hay trong lúc chuyện trò, thứ tự các câu nói, nội dung cuộc đối thoại và bối cảnh xung quanh khiến bạn có cảm giác mình từng một lần trò chuyện như thế…

Đó là cảm giác xuất hiện khi một sự việc nào đó diễn ra và bạn cảm thấy như thể đã trải qua rồi, nhưng không thể lý giải lúc nào, tại sao hay thậm chí chắc chắn rằng mình chưa trải qua lần nào.

Trước Déjà vu, hiện tượng này được gọi bằng nhiều thuật ngữ như déjà vécu - từng trải qua, déjà senti - từng nghĩ đến, déjà visitie - từng đi đến. Năm 1876, nhà khoa học người Pháp tiên phong trong nghiên cứu về hiện tượng này mới đặt cho nó tên gọi déjà vu.

Các nghiên cứu khoa học về déjà vu

Déjà vu là hiện tượng rất khó nghiên cứu vì cảm giác "quen thuộc khó hiểu" chỉ xảy ra bất chợt trong vài giây ngắn ngủi, không thể được dự đoán trước hay mô tả một cách rõ ràng. Song chính sự bí ẩn của hiện tượng này đã thu hút sự chú ý với rất nhiều giả thiết được đặt ra, từ thuần túy mê tín dị đoan, tâm linh hay lý giải khoa học do trục trặc trong quá trình ghi nhớ, các hoạt động phức tạp của tiềm thức…

Theo nghiên cứu năm 2003, déjà vu xảy ra ở cả hai giới với tỷ lệ xấp xỉ như nhau và không có sự khác biệt giữa các chủng tộc, nhưng phổ biến nhất trong độ tuổi 15-25. Tần số trải nghiệm hiện tượng này giảm dần theo sự gia tăng tuổi tác và dễ gặp hơn ở người thường nghiên cứu học thuật, đọc nhiều sách và đi du lịch nhiều nơi. Những người này được cho là có điều kiện phát triển trí tưởng tượng và khả năng ghi nhớ các giấc mơ cao hơn.

Nhiều chuyên gia tin rằng, cảm giác ngờ ngợ quen thuộc có thể liên quan tới chất truyền dẫn thần kinh dopamine, với mức độ cao hơn ở thiếu niên và vị thành niên. Giả thiết này có một chỗ đứng đặc biệt trong loạt nghiên cứu về déjà vu sau trường hợp khác thường của một nam giới 39 tuổi.

Người đàn ông này vốn là một bác sĩ được điều trị cúm bằng amantadine và phenylpropanolamine, loại thuốc làm gia tăng hoạt động của dopamine trong não. Trong 24 giờ kể từ khi bắt đầu dùng thuốc, cảm giác déjà vu lặp đi lặp lại với cường độ cao được ghi nhận ở bác sĩ này. Nghiên cứu điển hình được công bố năm 2001 trên tập san Thần kinh học lâm sàng này còn cho biết, cảm giác déjà vu biến mất ngay sau khi người bệnh ngưng uống thuốc.

 

Déjà vu và chứng động kinh

Một cách tiếp cận khác nguyên nhân gây ra hiện tượng déjà vu đến từ nghiên cứu về chứng động kinh. Các nhà khoa học phát hiện một sự liên kết mạnh mẽ giữa cảm giác déjà vu với các cơn động kinh ở người động kinh thùy thái dương, thể gây ảnh hưởng tới vùng hồi hải mã (hippocampus), nơi đóng vai trò then chốt trong điều khiển trí nhớ ngắn hạn và dài hạn của não bộ.

Những bệnh nhân động kinh thùy thái dương “luôn trải qua hiện tượng déjà vu trước khi cơn động kinh khởi phát”, báo cáo về nghiên cứu đăng trên tập san y học Neuropsychologia năm 2012. Kết luận trên khiến nhiều chuyên gia đưa ra giả thiết rằng déjà vu, tương tự như cơn động kinh, có thể là kết quả của việc các tế bào thần kinh trong não truyền tín hiệu ngẫu nhiên và làm cho những người khỏe mạnh có cảm giác sai lầm rằng đây là ký ức quen thuộc.

 

Déjà vu và cấu trúc thần kinh

Trong một nghiên cứu khác mang tính đột phá, các nhà khoa học tại Cộng hòa Czech và Vương quốc Anh đã khám phá ra mối liên kết giữa hiện tượng déjà vu với các cấu trúc trong não bộ, củng cố thêm nguồn gốc thần kinh của hiện tượng này.

Báo cáo đăng trên Tập san Cortex cho biết, nhóm nghiên cứu nhận thấy các cấu trúc nhỏ trong thùy thái dương, nơi trí nhớ và hồi ức bắt nguồn, của người từng gặp phải hiện tượng déjà vu nhỏ hơn đáng kể so với người chưa từng có trải nghiệm. Càng nhiều lần trải qua déjà vu thì cấu trúc này càng nhỏ hơn và ngược lại.

"Khoảng 130 người khỏe mạnh được kiểm tra cấu trúc não bằng cộng hưởng từ và một phương pháp phân tích hình thái học của từng vùng não. Các kết quả được so sánh giữa người từng có cảm giác déjà vu và người chưa bao giờ gặp phải hiện tượng này", người đứng đầu nghiên cứu chuyên gia Milan Brazdil cho biết.

Theo ông, déjà vu có liên kết trực tiếp với chức năng của cơ cấu thần kinh và đây có thể là một "lỗi nhỏ trong hệ thống" do sự kích động cao của vùng hồi hải mã, là hiệu ứng của sự thay đổi trong vùng não nhạy cảm nhất và thường diễn ra khi hệ thần kinh đang trong thời kỳ phát triển.

Ngoài những nghiên cứu trên, déjà vu còn được lý giải bằng nhiều giả thiết khác nhau như thuyết phân chia nhận thức khiến những điều xung quanh đi vào tiềm thức một cách tự nhiên khi con người đang tập trung rồi bị xao nhãng, thuyết biểu tượng với lập luận bạn có khả năng tái tạo những hình ảnh từ những mảnh vụn ký ức trong quá khứ, hay sự thất bại của trí nhớ trong việc cố gợi lại một trải nghiệm tương tự đã xảy ra trong quá khứ khiến nó không thể tìm được ký ức phù hợp để lý giải cho cảm giác ngờ ngợ đã trải qua… Song, giới khoa học vẫn cần rất nhiều thời gian để có thể giải mã một cách thỏa đáng hiện tượng lắm kỳ bí này.

Theo VnExpress


  • Air 360
Pose.com.vn
Ý kiến bạn đọc

BÀI LIÊN QUAN

Hôi miệng, hơi thở có mùi khó chịu không chỉ do vệ sinh răng miệng sai cách mà còn từ những thói quen này nữa đấy!
Dù gây nên những ảnh hưởng nặng nề về sức khỏe, suy buồng trứng sớm vẫn chưa nhận được sự quan tâm đúng mực của nhiều chị em phụ nữ.
Những sai lầm dù rất nhỏ khi tắm nhưng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với sức khoẻ, thậm chí là tính mạng đấy!
Nếu bạn cũng muốn biết bí quyết khỏe mạnh của những ngôi sao Instagram, hãy tham khảo thói quen ăn uống của người mẫu Roz Purcell.
Ngoài việc uống nhiều nước, chia nhỏ bữa ăn, cách tập luyện để giữ dáng của nàng ca sĩ xinh đẹp tài năng này rất đơn giản và dù bạn là ai cũng có thể học theo thần tượng.
Ung thư là căn bệnh nguy hiểm khiến ai cũng sợ. Nhưng việc phòng ngừa lại phụ thuộc vào sự quyết tâm, kiên trì của mỗi cá nhân. Sau đây là những yếu tố nguy cơ cao nhất nên tránh.
Sốt cao, chế độ ăn thiếu kẽm, thuốc trừ sâu, làm việc môi trường nhiệt độ cao… đều ảnh hưởng đến sự hình thành tinh trùng.
Con số chính xác chưa được công bố, nhưng ước tính có ít nhất 300 triệu quý anh gặp phải tình trạng này trên "cậu nhỏ".
10.000 bước không phải là con số nhỏ đặc biệt là đối với người trẻ, người bận rộn hay người làm trong văn phòng. Tuy nhiên, nếu chúng ta biết tận dụng những khoảng thời gian trong ngày để đi bộ, thì con số đó chỉ là chuyện nhỏ.
Hiện đang mang bầu 6 tháng nhưng Yiota vẫn sở hữu chiếc bụng phẳng lì đáng mơ ước của nhiều cô gái.
Và có thể đây là lý do vì sao nhiều người mãi không thể chữa khỏi bệnh tiểu đường.
Chúng đều là những loại cây có khả năng khử độc cực kỳ tốt, đồng thời có thể tiếp tục nhả oxy trong điều kiện thiếu sáng. Quan trọng hơn, NASA cũng khuyên là nên trồng.
Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra bằng chứng cho thấy có sự liên hệ mật thiết giữa thuốc Bắc truyền thống và bệnh ung thư gan ở châu Á.
Chỉ cần thải độc thường xuyên thì cơ thể sẽ khỏe mạnh hơn rất nhiều mà làn da cũng sáng mịn lên.

BÀI ĐỌC NHIỀU

BÀI VIẾT MỚI

1 năm sau khi cưới, người chồng tâm sự với vợ về ý tưởng tạo dựng một "đế chế" mới của mình. Cô vợ đọc được trong ánh mắt và lời nói của chồng niềm đam mê cháy bỏng, vậy là bà động viên ông hãy làm điều ông muốn...
Chàng trai đã chỉ ra những lý do vì sao người yêu không nên xưng tao - gọi mày như thế. Dĩ nhiên, nội dung hài hước và những câu thoại đơn giản nhưng nghe tới đâu thấm tới đó khiến người xem, đặc biệt là các bạn nữ có thói quen này tâm phục khẩu phục.
Hành động mới đây của The Weeknd được đồn đoán là đáp trả Selena Gomez sau khi cô "unfollow" bạn trai cũ.
Hình ảnh trong chuyến du lịch của vợ chồng Hà Tăng vừa được nữ diễn viên chia sẻ.
Đây là những thí sinh đang được chuyên trang sắc đẹp Missosology đánh giá cao trong cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2017.
Selena Gomez vừa chính thức ra mắt MV đầy gợi cảm cho ca khúc "Wolves".
Phim "Vì sao đưa anh tới" phiên bản Thái vừa tổ chức lễ bái thần, sự kiện đã thu hút giới truyền thông và khán giả vì vẻ đẹp rạng ngời của dàn viễn viên chính trong phim.
Có rất nhiều tình yêu luôn mang theo những kết thúc mở. Mở không phải vì cả hai còn có cơ hội quay lại, mà bởi lời chia tay chính thức, vẫn chẳng ai chịu mở lời.
Với việc có tới hai mặt tiền, một mặt là hướng Tây, căn biệt thự tại Long Biên (Hà Nội) được thiết kế sử dụng cửa chớp trượt để tránh nắng khi cần.
Cựu Hoa hậu Israel vừa qua đã thể hiện quan điểm mạnh mẽ của mình về nạn lạm dụng tình dục đang gây nhức nhối ở Hollywood.
Bản quyền - Có những thói quen tưởng vô hại nhưng lại gây ra hậu quả không ngờ.
Sau đặc cách vào thẳng Top 40, Đỗ Mỹ Linh lại ghi điểm khi lọt vào Top 5 Hoa hậu nhân ái.
Bạn thích vẻ hoang sơ mộc mạc, bạn yêu cái bình yên đến lạ vào những ngày đầy nắng và yêu tiếng chim hót rộn rã thì những con đường xuyên rừng đẹp nhất Việt Nam sau đây là điểm dừng chân hoàn hảo.
Nếu nói em sai trong cách em yêu anh – em chấp nhận. Nhưng để nói em sai khi em dành cả thanh xuân của mình cho anh thì em không chấp nhận, bởi vì tình yêu đối với em không có đúng hoặc sai.
Sáng sớm nay (18/11) sau khi đi vào khu vực phía Đông quần đảo Trường Sa, áp thấp nhiệt đới đã mạnh lên thành bão, cơn bão số 14.